Tarixiy kutubxonalar insoniyat sivilizatsiyasining bebaho boyligi bo‘lib, qadimiy kitoblar, qo‘lyozmalar, arxiv hujjatlari va noyob ilmiy manbalarni asrlar davomida saqlab kelayotgan ilmiy-ma’rifiy maskanlardir.
Ular nafaqat kitoblar jamlanmasi, balki ilm-fan, madaniyat va ma’naviy merosni avloddan avlodga yetkazuvchi muhim markaz hisoblanadi.
Kutubxonalar qadim zamonlardan hukmdorlar, olimlar va diniy markazlar tashabbusi bilan tashkil etilgan. Qadimgi Misr saroylari va ibodatxonalarida diniy hamda ilmiy matnlar, Mesopotamiyada gil lavhalarga bitilgan yozuvlar, Xitoy imperatorlari saroylarida esa davlat hujjatlari va Konfutsiy ta’limoti saqlangan. Keyinchalik Yunonistondagi mashhur Aleksandriya kutubxonasi, Bag‘doddagi Bayt-ul Hikma, Buxoro va Samarqand kutubxonalari ilm-fan taraqqiyotining yirik markazlariga aylangan. O‘rta asrlarda Yevropa monastir kutubxonalari diniy va ilmiy asarlarni asrab-avaylashda muhim o‘rin tutgan.
Tarixiy kutubxonalarning asosiy vazifasi qadimiy bilimlarni jamlash, tarixiy hujjatlarni saqlash, ilmiy tadqiqotlar uchun ishonchli manbalar yaratish hamda milliy va jahon madaniy merosini kelajak avlodlarga yetkazishdan iborat. Aynan shu maskanlar tufayli bugungi kunda olimlar ming yillar avval yaratilgan ilmiy, falsafiy va adabiy asarlarni o‘rganish imkoniyatiga ega.
Zamonaviy davrda tarixiy kutubxonalar yangi bosqichga ko‘tarildi. Raqamlashtirish texnologiyalarining rivojlanishi natijasida noyob qo‘lyozmalar va qadimiy kitoblarning elektron nusxalari yaratilmoqda. Bu esa tarixiy merosni saqlash bilan birga, dunyoning turli mamlakatlaridagi tadqiqotchilar uchun ulardan keng foydalanish imkonini bermoqda.
Tarixiy kutubxonalar insoniyatning ilmiy va madaniy xotirasini saqlovchi bebaho maskanlardir. Ularni asrash, boyitish va zamonaviy texnologiyalar yordamida kelajak avlodlarga yetkazish har bir jamiyatning muhim vazifalaridan biri hisoblanadi.
Dildora SHAMSIYEVA,
Adib Sobir Termiziy nomidagi viloyat AKM ish yurituvchisi
