Arxivlar — bu shunchaki hujjatlar saqlanadigan maskan emas. Ular davlat va jamiyat hayotining turli davrlarini o‘zida mujassam etgan bebaho ma’lumotlar xazinasi, tarixiy haqiqatning ishonchli manbayi hisoblanadi.
Arxivlarda saqlanayotgan hujjatlar orqali o‘tmish voqealari o‘rganiladi, ilmiy tadqiqotlar olib boriladi, tarixiy adolat tiklanadi va kelajak avlodlar uchun muhim ma’lumotlar saqlab qolinadi.
So‘nggi yillarda mamlakatimizda arxiv ishini tubdan takomillashtirish bo‘yicha keng ko‘lamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Prezidentimiz tomonidan qabul qilingan farmon va qarorlar asosida arxiv muassasalarining faoliyati zamonaviy talablar asosida qayta tashkil etildi, boshqaruv tizimi takomillashtirildi va aholiga ko‘rsatilayotgan xizmatlar sifati sezilarli darajada yaxshilandi.
Axborot texnologiyalari jadal rivojlanayotgan davrda tarixiy hujjatlarni elektron shaklga o‘tkazish nafaqat ularning uzoq muddat saqlanishini ta’minlamoqda, balki ulardan foydalanish imkoniyatlarini ham kengaytirmoqda. Endilikda tadqiqotchilar, talabalar va keng jamoatchilik ko‘plab hujjatlar bilan masofadan turib tanishish imkoniyatiga ega bo‘lmoqda.
Arxivlarni raqam-lashtirish tarixiy manbalarni turli tabiiy va texnogen xavflardan himoya qilishga xizmat qiladi. Chunki qog‘oz hujjatlar vaqt o‘tishi bilan eskirishi mumkin, elektron nusxalar esa ularni kelajak avlodlarga to‘liq yetkazish imkonini yaratadi.
O‘zbekiston Milliy arxivi, O‘zbekiston Kinofotofono hujjatlari milliy arxivi hamda O‘zbekiston Ilmiy-texnika va tibbiyot hujjatlari milliy arxivlari tariximizning turli sahifalarini o‘zida mujassam etgan noyob fondlarga ega. Mazkur arxivlarda davlat bosh-qaruvi, fan, madaniyat, san’at va jamiyat hayotiga oid millionlab hujjatlar saqlanmoqda. Ushbu manbalar tarixchilar, olimlar va tadqi-qotchilar uchun bebaho ilmiy asos bo‘lib xizmat qilmoqda.
Arxivlarning ahamiyati faqat hujjatlarni saqlash bilan cheklanmaydi. Ular yosh avlodni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash, tarixiy xotirani mustahkamlash va milliy qadriyatlarni targ‘ib etishda ham muhim o‘rin tutadi. Shu maqsadda arxiv muassasalari tomonidan hujjatlar ko‘rgazmalari, ilmiy-amaliy anjumanlar, uchrashuvlar va ma’na-viy-ma’rifiy tadbirlar muntazam tashkil etilmoqda.
Yangi O‘zbekistonda arxivlar tizimini rivojlantirish bo‘yicha amalga oshirilayotgan islohotlar milliy tarixni asrash, tarixiy xotirani mustahkamlash va fuqarolarga zamonaviy xizmatlar ko‘rsatishda muhim ahamiyat kasb etmoqda. Arxivlarning raqamlashtirilishi, moddiy-texnik bazasining mustah-kamlanishi va axborot texnologiyalarining keng joriy etilishi ushbu sohaning yangi bosqichga ko‘tarilishiga xizmat qilmoqda. Zero, arxivlar — bu o‘tmish haqidagi xotiralar jamlanmasi emas, balki kelajak taraqqiyoti uchun zarur bo‘lgan bebaho ma’naviy va ilmiy boylikdir.
Botir ABDUSHUKUROV,
viloyat arxiv ishi hududiy boshqarma boshlig‘i
