Tarbiya

Rivoyat qiladilarki, bir kuni shogird ustozi piri komildan so‘radi:
— Nima uchun chaqaloqlar hamma yerda bir xil yig‘laydilar. Ulg‘ayganlarida esa ularda har xil xislatlar paydo bo‘ladi?
Ustoz javob berdi:
— Bu tarbiyaning natijasidir.
Shogird so‘radi:
— Ey ma’nolar xosxonasini egallagan piri komil, tarbiyaning hosilasi yoshga ham bog‘liqmi?
Dono ustoz dedilar:
— Ha, albatta. 20 yoshda hissiyot, 30 da iste’dod, 40 da aql hukmronlik qiladi.
Ilmtalab shogird yana so‘radi:
— Eshitishimcha, tana qartayganda, ahloq mustahkamlanadi, deydilar. Buning sababi ne?
Piri komil bir lahza o‘yga cho‘mgach, shunday dedi:
— Chunki inson tanasidagi barcha a’zolar o‘z nafsini qondiraverib charchaydi, holdan toyadi, ruh esa hayot charhida charhlanib, ahloq orzu holini boyitib boraveradi.
Qiziqquvchan shogird yana so‘radi:
— Ey, ustoz, ming mashaqqat ila yuksalikka ko‘tarilgan insonni nima pastga tushirishi mumkin? Men shundan ogoh bo‘layin.
Sermulohazali ustoz shogirdiga qarab, shunday dedi:
— Kishi qanchalik yuksaklikka erishmasin, ahloqda oqsasa, pastga tushib ketishi muqarrardir. Ey, shogird, misqollab yiqqan obro‘ying bir zumda to‘kilmasin desang, aqlingni hamisha rahnamo etgil. Noloyiq ishlardan olisga ketgil.