Hozirgi globallashuv va iqtisodiy integratsiya sharoitida logistika sohasi mamlakatlar va hududlar taraqqiyotining muhim yo‘nalishlaridan biriga aylanib bormoqda. Mahsulotni ishlab chiqarishning o‘zi kifoya emas — uni o‘z vaqtida, sifatini saqlagan holda va maqbul xarajatlar asosida iste’molchiga yetkazib berish ham katta ahamiyat kasb etadi. Shu jihatdan logistika zamonaviy iqtisodiyotning ajralmas tarkibiy qismi hisoblanadi.
Logistika tushunchasi yuklarni bir manzildan ikkinchi manzilga tashish bilangina cheklanmaydi. U mahsulotni saqlash, omborlarni boshqarish, transportni muvofiqlashtirish, yuklarni saralash va taqsimlash, hujjatlarni rasmiylashtirish hamda yetkazib berish jarayonlarini yagona tizim asosida tashkil etishni nazarda tutadi. Mazkur tizim qanchalik samarali yo‘lga qo‘yilsa, ishlab chiqaruvchi va iste’molchi o‘rtasidagi masofa shunchalik qisqaradi.
Surxondaryo viloyati o‘zining geografik joylashuvi, qo‘shni davlatlar bilan chegaradoshligi va iqtisodiy salohiyati bilan logistika xizmatlarini rivojlantirish uchun muhim hududlardan biridir. Viloyatda qishloq xo‘jaligi, sanoat, tadbirkorlik va savdo-sotiqning rivojlanishi yuk tashish hamda mahsulotlarni saqlash va taqsimlash xizmatlariga bo‘lgan ehtiyojni oshirmoqda.
Ayniqsa, qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini ichki va tashqi bozorlarga yetkazib berishda logistikaning o‘rni katta. Meva-sabzavot, poliz mahsulotlari va boshqa tez buziladigan tovarlarni o‘z vaqtida yig‘ish, saralash, qadoqlash, tegishli sharoitlarda saqlash va transport orqali manzilga yetkazish ishlab chiqaruvchi uchun ham, iste’molchi uchun ham muhimdir. Zamonaviy logistika tizimlari mahsulotning yo‘qotilishini kamaytirish va uning bozor qiymatini saqlab qolishga xizmat qiladi.
Logistika sohasining rivojlanishi tadbirkorlik uchun ham yangi imkoniyatlar yaratadi. Transport va ombor xizmatlari, ekspeditorlik, yuklarni qadoqlash va taqsimlash, elektron buyurtma hamda monitoring tizimlari kabi yo‘nalishlarda yangi xizmat turlarining paydo bo‘lishi kichik biznes va xususiy tadbirkorlik subyektlari uchun qo‘shimcha imkoniyatlar yaratmoqda.
Bugungi kunda raqamlashtirish logistika sohasiga ham jadal kirib kelmoqda. Yuklarning harakatini elektron kuzatish, transport yo‘nalishlarini optimallashtirish, ombor hisobini avtomatlashtirish va mijozlarga buyurtma holati haqida tezkor ma’lumot berish kabi imkoniyatlar vaqt va mablag‘ni tejashga yordam beradi. Demak, logistikaning kelajagi nafaqat transport vositalari, balki zamonaviy texnologiyalar va malakali mutaxassislar bilan ham chambarchas bog‘liq.
Shu o‘rinda yoshlarning logistika sohasiga qiziqishini oshirish ham muhim vazifalardan biridir. Chunki zamonaviy logistika iqtisodiyot, transport, axborot texnologiyalari, menejment va xorijiy tillarni bilishni talab qiladigan ko‘p qirrali sohadir. Ushbu yo‘nalishda bilim va ko‘nikmaga ega bo‘lgan yosh mutaxassislar kelgusida hududdagi transport-logistika tizimining rivojiga munosib hissa qo‘shishi mumkin.
Xulosa qilib aytganda, logistika — bu shunchaki yuk tashish emas, balki ishlab chiqaruvchi, tadbirkor va iste’molchini bir-biri bilan bog‘laydigan muhim iqtisodiy tizimdir. Uning samarali tashkil etilishi hudud iqtisodiy faolligining oshishiga, mahsulotlarning bozorlarga tez va sifatli yetib borishiga hamda tadbirkorlik uchun qulay sharoitlar yaratilishiga xizmat qiladi.
Surxon vohasining mavjud imkoniyatlaridan oqilona foydalanib, zamonaviy logistika infratuzilmasini rivojlantirish kelgusida hududning iqtisodiy salohiyatini yanada yuksaltirishga xizmat qilishi shubhasiz.
O‘tkirbek Boymatov,
Termiz davlat muhandislik va
agrotexnologiyalar universiteti assistenti
