Bugungi kun yoshlarini texnologiyasiz tasavvur qilib bo‘lmaydi. Ammo oddiy gadjetlar va ijtimoiy tarmoqlar ortda qolib, yangi bir bosqich – sun’iy intellekt (SI) asri boshlandi. Hozirgi o‘smirlar va talabalar uchun SI shunchaki qiziqarli o‘yinchoq emas, balki kundalik ehtiyoj, bilim olish va kelajak kasbini belgilovchi asosiy qurolga aylanib ulgurdi.
Yaqingacha nimanidir tushunmasak, “Googledan qidir” degan iborani ishlatardik, bugun esa yoshlar o‘rtasida “AIdan so‘ra” yoki “ChatGPTdan aniqlashtir” jumlasi ommalashdi. Yoshlarning SIga bo‘lgan qiziqishi va talabi quyidagi zamonaviy trendlarda yaqqol ko‘rinmoqda:
Shaxsiylashtirilgan ta’lim (Adaptive Learning): Yoshlar endi quruq ma’ruzalardan ko‘ra, murakkab masalalarni oddiy tilda tushuntirib beruvchi intellektual chatbotlar bilan ishlashni afzal ko‘rmoqda.
SI har bir o‘quvchining o‘zlashtirish tezligiga moslashadi.
Kreativ kontent yaratish: Neyrotarmoqlar yordamida bir necha soniyada trend video ssenariylari yozish, rasm va dizaynlar chizish, musiqalar yaratish bugungi yosh ijodkorlarning kundalik mashg‘ulotiga aylandi.
Startaplar va dasturlash: Kod yozishni endigina o‘rganayotgan yosh dasturchilar SI yordamchilaridan (Copilot va boshqalar) foydalanib, o‘zlarining ilk dasturiy mahsulotlarini juda qisqa muddatda yaratishmoqda.
Yurtimizda ham yoshlarning ushbu texnologiyaga bo‘lgan yuqori talabi inobatga olinib, keng ko‘lamli islohotlar o‘tkazilmoqda. Davlatimiz tomonidan e’lon qilingan yirik “5 million sun’iy intellekt yetakchilari” dasturi buning yorqin dalilidir. Mazkur tashabbus doirasida millionlab maktab o‘quvchilari va talabalarga global mehnat bozorida eng xaridorgir bo‘lgan AI ko‘nikmalari bepul o‘rgatila boshlandi. Bu yoshlar uchun global loyihalarda uydan chiqmagan holda ishlash, munosib daromad topish va mamlakat iqtisodiyotini raqamlashtirish uchun ulkan imkoniyat eshigidir.
Ogohlik qo‘ng‘irog‘i: Ko‘chirishmi yoki rivojlanish?
SI cheksiz imkoniyat beradi, biroq uning salbiy tomoni ham bor. Yoshlar o‘rtasida tayyor referat, insho yoki loyihalarni sun’iy intellektga yozdirib, shunchaki nusxa ko‘chirish (plagiat) holatlari ham uchramoqda. Bu esa tanqidiy fikrlash va shaxsiy ijodkorlikni so‘ndirishi mumkin.
Sun’iy intellekt sizning o‘rningizga o‘ylashi kerak emas, u sizning fikrlaringizni yanada mukammal qilishga yordam beradigan eng yaqin ko‘makchi bo‘lishi lozim.
Hozirgi yoshlarning sun’iy intellektga bo‘lgan talabi shunchaki vaqtinchalik xohish emas – bu davr talabi. Bizning vazifamiz esa ushbu shiddatli oqimni to‘g‘ri yo‘naltirish, yoshlarimizni texnologiyani shunchaki iste’mol qiladigan emas, balki uni yaratadigan va boshqaradigan yetakchilar etib tarbiyalashdan iboratdir.
Shahlo Choriyeva,
Termiz davlat universiteti talabasi
