Buyuk mutafakkir Pahlavon Mahmudga tegishli noyob qo‘lyozmaning Vatanga qaytarilishi milliy ma’naviy merosni tiklash yo‘lidagi muhim tarixiy voqea bo‘ldi. Izlanishlar natijasida Nyu-Yorkdagi Hofstra universiteti professori Aleksandr Naymark kolleksiyasida saqlanayotgan qo‘lyozma O‘zbekistonning AQShdagi elchixonasi ko‘magida yurtimizga olib kelindi.
Ma’lum qilinishicha, qo‘lyozma Xiva xoni Muhammad Rahimxon Feruz tomonidan ko‘chirilgan bo‘lib, unda Pahlavon Mahmudga tegishli ruboiylar jamlangan. Ishchi guruh tomonidan ilgari ilmiy jamoatchilikka noma’lum bo‘lgan 70 dan ortiq ruboiylar aniqlanib, tarjima qilindi. Yaqin vaqt ichida ushbu ruboiylar ilk bor yagona to‘plam sifatida nashr etilishi rejalashtirilmoqda.
Shuningdek, Mashhad shahridagi kutubxonada Pahlavon Mahmudga tegishli deb taxmin qilinayotgan “Kanzul-haqoyiq” manzumasi ham aniqlanib, uning elektron nusxasi olinib tarjima ishlari boshlangan. Ushbu ishlar buyuk alloma merosini tiklash va uni keng jamoatchilikka yetkazish yo‘lidagi muhim qadam sifatida e’tirof etilmoqda.
