Bugun tongni telefon signalisiz, yangiliklarni internetsiz, muloqotni ijtimoiy tarmoqlarsiz tasavvur qilish qiyin. Internet qisqa vaqt ichida inson hayotiga chuqur kirib keldiki, u nafaqat texnik vosita, balki jamiyat taraqqiyotini belgilovchi muhim omilga aylandi.
Internetning dastlabki asosi 1969-yilda AQShda yaratilgan ARPANET loyihasi bilan bog‘liq bo‘lib, u harbiy va ilmiy muassasalar o‘rtasida barqaror axborot almashinuvini ta’minlashga xizmat qilgan. Keyinchalik ARPANET kengayib, universitetlar va tadqiqot markazlarini o‘z ichiga oldi. 1980-yillarda TCP/IP protokollarining joriy etilishi internetning rivojlanishida muhim bosqich bo‘ldi.
1991-yilda World Wide Web (WWW) texnologiyasining yaratilishi internetdan foydalanishni osonlashtirib, uni ommaviy axborot makoniga aylantirdi. Dastlab internet faqat ilmiy va harbiy maqsadlarda qo‘llanilgan bo‘lsa, keyinchalik ta’lim tizimi va akademik muhitda keng qo‘llanila boshlandi.
2000-yillardan boshlab internet tijorat, moliya va ommaviy axborot sohalarida muhim o‘rin egalladi. Elektron tijorat, onlayn bank xizmatlari va raqamli media shakllandi. Hozirgi kunda internet mobil texnologiyalar, ijtimoiy tarmoqlar, raqamli platformalar va sun’iy intellekt bilan uyg‘un holda rivojlanmoqda. O‘zbekistonda internet infratuzilmasi so‘nggi yillarda sezilarli darajada rivojlandi. “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi doirasida davlat xizmatlari, ta’lim va iqtisodiyot sohalari bosqichma-bosqich raqamlashtirilmoqda.
Surxon vohasida ham internetdan foydalanish imkoniyatlari kengayib bormoqda. Optik tolali aloqa tarmoqlarining joriy etilishi ta’lim muassasalari, tadbirkorlar va aholining axborotga bo‘lgan ehtiyojini qondirishga xizmat qilmoqda. Talabalar masofaviy ta’lim platformalari va elektron resurslardan foydalanish imkoniga ega bo‘lmoqda. Internet axborot olish imkoniyatlarini kengaytirgan bo‘lsa-da, noto‘g‘ri va ishonchsiz ma’lumotlarning tarqalish xavfini ham yuzaga keltirdi. Shu sababli, axborotni tanlash va tahlil qilish madaniyatini shakllantirish muhimdir.
Xulosa qilib aytganda, internet zamonaviy jamiyat taraqqiyotining ajralmas qismiga aylangan. U axborot almashinuvi tezligini oshirdi, ta’lim va iqtisodiyot rivojiga xizmat qilmoqda. Internetdan oqilona va mas’uliyatli foydalanish jamiyat barqarorligini ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etadi.
Kumushoy Soliyeva,
Termiz davlat universiteti talabasi
