Dunyoda yangi o‘ta kuchli narkotik tez tarqalmoqda. U geroin va fentanildan bir necha barobar kuchli, hatto mikrodozalarda ham o‘limga olib keladi va allaqachon yuzlab odamlarning o‘limiga sabab bo‘lgan, ayniqsa, aynan shu dorini qabul qilayotganini bilmaganlar orasida.
Nitazenlar 1950-yillarda Shveytsariyaning Ciba (hozirgi Novartis) kompaniyasi tomonidan ehtimoliy og‘riq qoldiruvchi vosita sifatida sintez qilingan. Ammo o‘ta zaharli ekani tufayli hech qachon tibbiyotda qo‘llanmagan — hatto minimal dozalarda ham o‘lim xavfi juda yuqori, deb yozadi Meduza.
XX asrning ikkinchi yarmida nitazenlar vaqti-vaqti bilan turli mamlakatlarda paydo bo‘lgan. Masalan, 1998-yilda Moskvada nitazenlarning bir shakli — etonitazendan kamida 20 kishi vafot etgan. Biroq, chinakam ommaviy tarqalish faqat olti yil oldin — Xitoyda fentanil ishlab chiqarish cheklanganidan va Afg‘onistondan geroin yetkazib berish keskin kamayganidan keyin boshlangan.
Narkolaboratoriyalar uning o‘rnini bosuvchi — nitazenlarni topdi. Moddaning hatto arzimas miqdori ham o‘limga olib keladi — lekin ko‘pincha u boshqa giyohvand moddalar yoki hatto retsept bo‘yicha beriladigan dorilar, veyp suyuqliklari va ksanaks kabi tabletkalarga aralashib ketadi, bu esa xavfni, ayniqsa, oshiradi.
