Oliy ta’lim diplomi inson hayotining muhim poydevori bo‘lib qolmoqda. Biroq zamonaviy dunyodagi tezkor o‘zgarishlar shuni ko‘rsatmoqdaki, faqat diplomning o‘zi yetarli emas.
Raqamli texnologiyalar, sun’iy intellekt va mehnat bozoridagi transformatsiyalar insonlardan uzluksiz bilim va doimiy moslashuvni talab etmoqda.
Shu bois “hayot bo‘yi ta’lim” bugun oddiy tushuncha emas, balki universitet, jamiyat va ish beruvchi o‘rtasidagi yangi strategik yondashuvga aylanmoqda.
Inson nafaqat yoshligida, balki butun umri davomida o‘qishi, qayta tayyorlanishi va yangi ko‘nikmalarni egallashi zarur. Ta’lim endi bir bosqichli jarayon emas, balki uzluksiz rivojlanish tizimidir.
Xalqaro tadqiqotlar ham uzluksiz ta’limning nafaqat kasbiy o‘sish, balki shaxsning ijtimoiy faolligi va hayot sifatiga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatishini tasdiqlamoqda. UNESCO yondashuviga ko‘ra, ta’lim makon va zamon bilan cheklanmaydi. U ish joyi, oila, raqamli platformalar va jamiyatda davom etadi.
1996-yilda belgilangan to‘rt ustun — bilishni o‘rganish, bajarishni o‘rganish, birga yashashni o‘rganish va bo‘lishishni o‘rganish — bugungi kunda ham dolzarb. 2015-yilda esa BMTning Barqaror rivojlanish maqsadlari doirasida sifatli ta’lim (SDG 4) global ustuvor yo‘nalishga aylandi.
O‘zbekistonda ta’lim tizimini modernizatsiya qilish jarayonida hayot bo‘yi ta’limni alohida strategik yo‘nalish sifatida rivojlantirish zarur.
Hozirgi tashabbuslar mavjud bo‘lsa-da, ular hali yagona tizimga aylangan emas. Shu sababli universitetlar bu yo‘nalishni o‘z strategiyasining ajralmas qismi sifatida ko‘rishi lozim.
Zamonaviy universitet faqat diplom beruvchi muassasa emas, balki uzluksiz ta’lim markaziga aylanishi kerak. U bitiruvchilar, ish beruvchilar va jamiyat bilan doimiy aloqada bo‘lishi zarur.
Hayot bo‘yi ta’lim universitetga quyidagi imkoniyatlarni beradi: bitiruvchilar bilan uzluksiz aloqa, qisqa kurslar va mikrosertifikatlar, korporativ treninglar, mehnat bozori bilan integratsiya, qo‘shimcha moliyaviy manbalar.
Hayot bo‘yi ta’lim inson uchun eng katta imkoniyat — ikkinchi kasbiy boshlanishdir. Har bir inson hayot davomida kasbini o‘zgartirishi yoki yangi ko‘nikmaga ehtiyoj sezishi mumkin.
Qisqa kurslar va amaliy ta’lim dasturlari insonning mehnat bozoridagi raqobatbardoshligini oshiradi hamda uning ijtimoiy faolligini kuchaytiradi.
Kelajak universiteti faqat diplom beruvchi maskan emas, balki umr bo‘yi bilim beruvchi ochiq institut bo‘lishi kerak.
Eng muhim xulosa shuki: eng kuchli jamiyat ko‘p diplom bergan jamiyat emas, balki o‘z fuqarolarini doimiy o‘qishga va o‘zini yangilashga o‘rgata olgan jamiyatdir.
Saidaxror MAHSUDOV,
TerDU Strategiya va tahlil bo‘limi bosh mutaxassisi
