Qumoy zaif, tabiatan kamyob va lokal tarqalgan, o‘troq tur sifatida O‘zbekiston Qizil kitobi hamda Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi Qizil ro‘yxatiga kiritilgan. Shuningdek, CITES va Bonn konvensiyalarining II ilovalaridan ham joy olgan.
Bu qush O‘zbekistonning Hisor, Gʻarbiy Tyan-Shan va Turkiston tog‘lari hududlarida (asosan, uyalash va ko‘chish davrida) uchraydi. U tog‘larning o‘rta va yuqori qismlarida (dengiz sathidan 2000–5200 m balandlikda) yashaydi. Qoyalarda yakka juft yoki kichik koloniya bo‘lib uyalaydi. Fevral – mart oylarida bolalaydi. Asosan, tuyoqlilar o‘laksasi bilan oziqlanadi.
Qumoyning soni doimiy kam bo‘lgan. Hisor tog‘larida sanoqli uyalash hollari (16 qushdan iborat gala) qayd etilgan, boshqa joylarda ham kamdan-kam uchraydi. Global populyatsiyasi (100–500 mingta) so‘nggi yillarda 25–29 foizga qisqargan.
Jahongir Xadiyatullayev,
“Surxon” davlat qo‘riqxonasi “Sholqon” bo‘limi boshlig‘i
