Bir marta sinab ko‘rsam nima bo‘lardi?” — ko‘pincha xavf shu oddiy gapdan boshlanadi. Qiziqish, tengdoshlar ta’siri yoki o‘zini boshqalarga isbotlash istagi yoshni noma’lum moddani qabul qilishga undashi mumkin. Ammo giyohvand moddalar bilan bog‘liq muammo ko‘pincha “bir marta” bilan tugamaydi. Ayniqsa, moddalarni erta yoshda iste’mol qilish keyinchalik qaramlik va boshqa jiddiy muammolar xavfini oshiradi.
Giyohvandlik inson hayotidan biror narsani shunchaki olib qo‘ymaydi — u asta-sekin sog‘liq, o‘qish, mehnat, yaqinlar bilan munosabat va kelajak rejalariga zarar yetkazishi mumkin. Qaramlik kuchaygani sari insonning xatti-harakatlarini nazorat qilishi qiyinlashadi. Uning oqibatini esa ko‘pincha faqat iste’mol qilayotgan odam emas, oilasi ham boshdan kechiradi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti giyohvandlikni oddiy “yomon odat” emas, biologik, psixologik va ijtimoiy omillar bilan bog‘liq murakkab sog‘liq muammosi sifatida baholaydi.
Shu sababli himoyaning eng kuchli vositasi — xavfni uning boshidayoq to‘xtatish. Noma’lum tabletka, kukun yoki suyuqlikni “faqat bir marta” degan bahona bilan qabul qilmaslik, bunday taklif qilayotganlardan uzoq turish, bo‘sh vaqtni sport, ta’lim, kasb-hunar va foydali mashg‘ulotlarga yo‘naltirish muhim. Yoshlarning sog‘lom muhitda bo‘lishi, to‘g‘ri qaror qabul qilish ko‘nikmalarini rivojlantirish va zarur paytda yordam so‘ray olishi profilaktikaning muhim qismidir.
Giyohvandlikning oqibati faqat sog‘liq bilan cheklanmaydi. Narkotik vositalar va psixotrop moddalarning noqonuniy muomalasi bilan bog‘liq harakatlar qonunchilikda javobgarlikka sabab bo‘lishi mumkin. Demak, bunday moddadan uzoq turish — nafaqat o‘z sog‘lig‘ini, balki o‘z kelajagini ham asrashdir.
Yoshlar oldida tanlov ko‘p: bir lahzalik qiziqishmi yoki uzoq yillik orzularmi? Birinchisi bir necha daqiqa davom etishi mumkin. Uning oqibati esa ancha uzoqqa cho‘zilishi ehtimoli bor.
Eng to‘g‘ri qaror esa oddiy: noma’lum va xavfli taklifga “yo‘q” deyish.
B. Mallayev,
Surxondaryo viloyati IIB JXX JTSB kinologiya bo‘linmasi instruktori-kinologi, safdor
